Lời kêu gọi bầu cử trong thời chiến của cựu Bộ trưởng Quốc phòng
Ngày 19/8/2026, Mykhailo Fedorov, người vừa bị Tổng thống Volodymyr Zelensky sa thải khỏi vị trí Bộ trưởng Quốc phòng, đã chính thức yêu cầu tổ chức bầu cử ngay trong giai đoạn chiến tranh hiện nay tại Ukraine. Đây là lời kêu gọi đầu tiên về một thử thách lãnh đạo từ khi Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện vào năm 2022. Fedorov chỉ ra "cuộc khủng hoảng quản trị" nghiêm trọng và nhấn mạnh rằng nền dân chủ không nên bị Nga chiếm giữ như một con tin. Ông mong muốn tìm ra cơ chế pháp lý an toàn và khả thi để thực hiện quy trình dân chủ đầy đủ giữa lúc chiến tranh kéo dài.
Fedorov từng là thành viên còn lại duy nhất trong nội các đầu tiên của Zelensky từ năm 2019, nổi bật với chiến lược đánh bại Nga bằng sức bền và công nghệ. Tuy nhiên, xung đột công khai giữa ông và chỉ huy quân sự hàng đầu Oleksandr Syrskyi đã dẫn đến sự sa thải gây tranh cãi hồi tháng 7, khiến nhiều người dân Ukraine biểu tình đòi phục hồi vị trí cho ông và sa thải Syrskyi.
Thách thức pháp lý và an ninh khiến việc tổ chức bầu cử trở nên phức tạp
Theo luật Ukraine, việc tổ chức bầu cử trong thời kỳ áp dụng thiết quân luật là bị cấm vì lý do an ninh. Nga vẫn tấn công quy mô lớn trên ba mặt trận Đông, Nam và Bắc, gây gián đoạn hạ tầng điện lực và đảm bảo an toàn cho cuộc bỏ phiếu là nhiệm vụ vô cùng khó khăn. Hơn nữa, quốc gia này có 4,4 triệu người tị nạn tại Liên minh châu Âu và gần 4 triệu người phải di chuyển nội địa, cùng với khoảng 1 triệu quân nhân phục vụ tại tuyến đầu, khiến việc cập nhật danh sách cử tri và tổ chức điểm bầu cử trên diện rộng tổ chức rất phức tạp.
Chuyên gia phân tích chính trị Volodymyr Fesenko nhận định việc tuyên bố đình chiến trên không là điều kiện tối thiểu cần thiết để bắt đầu cân nhắc bầu cử, đồng thời Ukraine cần soạn thảo khung pháp lý mới, dự kiến mất khoảng sáu tháng để hoàn thiện. Ngoài ra, còn phải xây dựng các phương án đề phòng các can thiệp và thao túng từ Nga.
Tranh cãi chính trị và dự đoán kết quả bầu cử tiềm năng
Dù thủ tướng Zelensky vẫn nhận được sự ủng hộ lớn, các cuộc thăm dò ý kiến cho thấy tỉ lệ ủng hộ của ông đã giảm từ khoảng 90% thời kỳ đầu chiến tranh còn 60% hiện nay, phần nào chịu ảnh hưởng bởi scandal tham nhũng lĩnh vực năng lượng năm ngoái. Trong khi đó, Valeriy Zaluzhnyi, một đại sứ kiêm cựu chỉ huy quân đội, và Kyrylo Budanov, trưởng cơ quan tình báo quân sự, cũng được xem là các đối thủ sáng giá.
Cựu Bộ trưởng Fedorov đã tăng mạnh sức hút chính trị từ khi bị cách chức, với dự báo từ một cuộc khảo sát ở Ukraine cho thấy ông có thể giành được khoảng 13% số phiếu, chỉ đứng sau Zaluzhnyi 21% và Zelensky 22%. Nếu vào vòng hai, Fedorov hoặc Zaluzhnyi đều có khả năng đánh bại Tổng thống đương nhiệm, tạo nên kịch bản chính trị nhiều biến động trong bối cảnh chiến tranh chưa ngã ngũ.
Chính quyền hiện hành và phản ứng xã hội
Điều đặc biệt là một số nhà lãnh đạo phương Tây, trong đó có cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump từng kêu gọi tổ chức bầu cử tại Ukraine. Zelensky cũng tuyên bố sẵn sàng tổ chức cuộc bỏ phiếu nếu các đối tác quốc tế có thể đảm bảo an ninh. Tuy nhiên, đa số người dân Ukraine vẫn lo ngại về sự an toàn và tính minh bạch của bầu cử trong hoàn cảnh chiến tranh kéo dài và một số vùng lãnh thổ đang bị Nga kiểm soát, bao gồm khoảng 4,5 triệu người trưởng thành cư trú trong các khu vực này.
Đáng chú ý, Nga lên kế hoạch tổ chức bầu cử trên khu vực chiếm đóng, bất chấp phía Ukraine và cộng đồng quốc tế cho rằng đó là bất hợp pháp.
Tổng thống Zelensky gần đây đã đề cử và đề nghị quốc hội phê chuẩn Bộ trưởng Quốc phòng mới Yevhenii Khmara thay cho Fedorov nhằm ổn định tình hình.
Đây được xem là giai đoạn áp lực chính trị tăng cao tại Ukraine khi quân đội và giới lãnh đạo đang đối mặt với nhiều thử thách lớn về chiến tranh và quản trị quốc gia.
Nguồn tham khảo
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 2 nguồn độc lập.
- ABC News (AU)
- The Globe and Mail
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.
