Trump ký sắc lệnh mới hạn chế quyền công dân sinh tại Mỹ và chống 'du lịch sinh con'

Trump ký sắc lệnh hành pháp mới nhằm hạn chế quyền công dân sinh tại Mỹ

Ngày 24/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký hai sắc lệnh hành pháp mới, tiếp tục những cố gắng của chính quyền nhằm thu hẹp quyền công dân sinh tại Mỹ và xử lý hiện tượng "du lịch sinh con" – những trường hợp người nước ngoài vào Mỹ mang thai rồi sinh con để con được trở thành công dân Mỹ theo quy định. Đây là bước đi sau khi chính sách trước đây của ông Trump bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ hồi giữa năm do vi phạm quyền hiến định của công dân sinh ra trên đất Mỹ.

Ông Trump cho biết quyết định của Tòa án Tối cao vào ngày 30/6 là “rất không may” và mô tả việc sử dụng quy định quyền công dân sinh ra trên đất Mỹ trở thành “trò đùa”. Tổng thống khẳng định chính phủ sẽ điều chỉnh luật để loại bỏ tình trạng người nước ngoài mua bán các dịch vụ sinh con nhằm đạt quyền công dân cho trẻ.

Nội dung chính của hai sắc lệnh hành pháp

Sắc lệnh đầu tiên yêu cầu các cơ quan liên bang không công nhận quyền công dân Mỹ đối với những trẻ sinh ra trên đất Mỹ khi cha mẹ trẻ thuộc các nhóm đối tượng đặc biệt. Những nhóm này bao gồm những người bị coi là “kẻ thù nước ngoài”, thành viên các tổ chức khủng bố được định danh, nhân viên ngoại giao, đại sứ, nhân viên các tổ chức quốc tế và những người bị cho là hoạt động cho lợi ích của các chính phủ nước ngoài. Sắc lệnh còn nhắm tới trường hợp cha mẹ hoặc bên thứ ba trả tiền để sắp xếp cho người mẹ đến Mỹ hoặc lãnh thổ Mỹ để sinh con, bao gồm các hình thức mang thai hộ có mục đích thương mại.

Sắc lệnh thứ hai giao cho Bộ Ngoại giao và Bộ An ninh Nội địa quyền hạn mạnh mẽ hơn để ngăn chặn "du lịch sinh con". Các biện pháp bao gồm từ việc từ chối, thu hồi visa, cấm nhập cảnh vĩnh viễn với những người bị phát hiện có mục đích vào Mỹ chủ yếu là sinh con, đến việc trục xuất người vi phạm và truy cứu trách nhiệm những tổ chức hoặc cá nhân tổ chức, hỗ trợ hoạt động này trong và ngoài nước.

Cuộc tranh luận pháp lý và chính trị về quyền công dân sinh ra trên đất Mỹ

Ủy viên Tòa án Tối cao và phần lớn quan tòa đã bác bỏ nỗ lực cấm quyền công dân sinh tại Mỹ của ông Trump dựa vào Tu chính án thứ 14 Hiến pháp Mỹ với nội dung bảo đảm: tất cả những ai được sinh ra hoặc nhập tịch trên lãnh thổ Mỹ và chịu sự quản lý của nước Mỹ đều là công dân Mỹ. Tòa cũng nhấn mạnh ngoại lệ chỉ dành cho con cái của các nhà ngoại giao và những người không chịu sự quản lý của Mỹ.

Tuy nhiên, phe bảo thủ tại Tòa án Tối cao phản đối cách giải thích này, cho rằng Tu chính án 14 được đặt ra sau nội chiến Mỹ và chỉ áp dụng cho quyền công dân của nô lệ được giải phóng, không dành cho trẻ em của người nhập cư trái phép hay khách tạm trú. Tổng thống Trump cùng các cố vấn hàng đầu như Stephen Miller kiên định với hướng hạn chế này, coi đây là một phần chính sách kiểm soát nhập cư nghiêm ngặt hơn.

Trọng điểm chính trị và mối liên hệ với Trung Quốc

Làn sóng hành động cũng làm nổi bật cuộc tranh luận về vai trò của người Trung Quốc giàu có và các tổ chức thương mại bị cáo buộc lợi dụng quy định công dân sinh ra tại Mỹ để kinh doanh dịch vụ "du lịch sinh con". Mặc dù trong thông báo mới nhất ông Trump không trực tiếp nhắc đến Trung Quốc nhưng đây là yếu tố được đề cập nhiều lần trong các phát biểu và chiến dịch của ông trước đây.

Việc mở rộng mục tiêu nhằm vào các nhóm đối tượng như nhân viên ngoại giao, thành viên tổ chức khủng bố và các bên liên quan khiến sắc lệnh trở thành công cụ pháp lý mới nhằm đáp trả các thực trạng phức tạp của vấn đề nhập cư và quyền công dân. Tuy nhiên, việc thực thi và ranh giới pháp lý của các sắc lệnh này vẫn còn nhiều tranh cãi, đặc biệt là về tính phù hợp với Hiến pháp Mỹ.

Tín hiệu và phản ứng từ chính quyền và xã hội Mỹ

Phía Nhà Trắng tự tin các biện pháp giới hạn mới sẽ được tòa án chấp nhận vì phạm vi hẹp hơn và hạn chế số đối tượng áp dụng so với sắc lệnh cũ. Tuy nhiên, các nhóm ủng hộ quyền công dân và nhập cư cho rằng đây là chiến dịch chính trị hóa vấn đề nhập cư để hút phiếu đối với nhóm cử tri bảo thủ và gây chia rẽ xã hội.

Hiện chưa có dữ liệu rõ ràng về con số người thực hiện "du lịch sinh con" và các dịch vụ liên quan, khiến việc đánh giá tác động dài hạn của chính sách này còn nhiều hạn chế và tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Sắc lệnh mới sẽ mở ra quãng thời gian tiếp theo nhiều tranh luận về chính sách nhập cư, quyền công dân và mối quan hệ đa phương giữa Mỹ với các quốc gia khác.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• The Punch
• CNN
• SCMP China
• South China Morning Post

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.