Trump ký chỉ thị hạn chế quyền công dân tại Hoa Kỳ bất chấp phán quyết của Tòa án tối cao

Trump tiếp tục nỗ lực hạn chế quyền công dân theo quy định sinh đẻ

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã ký hai chỉ thị hành pháp vào ngày 25/7 nhằm thực thi những giới hạn mới về quyền công dân theo quy định sinh đẻ, đánh dấu một bước đi mới dù trước đó Tòa án Tối cao đã từ chối phê chuẩn một mệnh lệnh tương tự. Đây là nỗ lực gần nhất trong việc hạn chế quyền công dân đối với những người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ nếu cha mẹ họ thuộc một số trường hợp nhất định.

Vấn đề này đặc biệt được chính quyền Trump nhấn mạnh nhằm ngăn chặn "du lịch sinh con" (maternity tourism), tức là các bà mẹ mang thai đến Mỹ để sinh con và con được hưởng quyền công dân tự động theo Tu chính án thứ 14 trong Hiến pháp Mỹ. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao đã bác bỏ mệnh lệnh hành pháp trước đó của Trump vào ngày 30/6, với lý do quy định về quyền công dân tại Mỹ dựa trên Hiến pháp, và trẻ sinh ra trên đất Mỹ, kể cả cha mẹ là người nhập cư bất hợp pháp hay người tạm trú, đều được xem là công dân hợp pháp.

Nội dung và phạm vi các chỉ thị mới

Theo chính quyền, các chỉ thị hành pháp mới không trái với phán quyết của Tòa án mà chỉ làm rõ và mở rộng danh sách những đối tượng không được hưởng quyền công dân theo quy định. Trong đó, có những người nhập cảnh với mục đích du lịch sinh con bị cấm xin visa, con của nhân viên chính phủ nước ngoài hay người bị liệt vào danh sách kẻ thù nước ngoài cũng không được tự động có quyền công dân. Ngoài ra, có khả năng mở rộng áp dụng đến những người sinh ra tại các vùng lãnh thổ Mỹ không được hợp nhất, như Puerto Rico, trong trường hợp Quốc hội thông qua luật mới.

Stephen Miller, cố vấn Nhà Trắng, nhấn mạnh rằng các biện pháp này sẽ cấm hoạt động du lịch sinh con và mọi visa xin vào Mỹ với mục đích này sẽ không được cấp phát. Ông cũng cảnh báo về các tổ chức có tổ chức chuyên vận chuyển những người sang Mỹ để sinh con nhằm hưởng quyền công dân cho các bé, cho rằng đây là hình thức lừa đảo và kinh doanh phi pháp.

Phán quyết và tranh cãi pháp lý

Tòa án Tối cao, với tỷ lệ 6-3, đã khẳng định quyền công dân theo quy định sinh đẻ trên lãnh thổ Mỹ được bảo vệ dưới Tu chính án thứ 14. Chánh án John Roberts cho rằng quyền công dân là quyền được hưởng các quyền lợi hợp pháp trong cộng đồng chính trị, và cam kết bảo vệ quyền này cho mọi người sinh ra tại Mỹ, ngoại trừ các trường hợp con của nhà ngoại giao hay lực lượng chiếm đóng. Phán quyết này được hiểu là bảo vệ quyền công dân của khoảng 255.000 trẻ em sinh ra hàng năm từ các bậc cha mẹ không có giấy tờ hợp pháp hoặc tạm trú.

Trong khi đó, Trump cho rằng tu chính án thứ 14 vốn chỉ áp dụng cho con cháu những người nô lệ được giải phóng sau Nội chiến Mỹ và đã bị hiểu sai trong thời gian qua. Ông cho rằng chính sách hiện hành tạo cơ hội cho các "doanh nghiệp" khai thác lỗ hổng để kinh doanh du lịch sinh con, điều mà ông gọi là sự xấu hổ và cần ngăn chặn.

Dù các chỉ thị mới này có hiệu lực chính sách, chúng không mang tính ràng buộc pháp lý mà có thể sẽ đối mặt với các thách thức pháp lý từ các nhóm vận động nhân quyền và nhập cư như các lần trước.

Tác động và bối cảnh chính trị

Việc hạn chế quyền công dân theo quy định sinh đẻ là một trong những chính sách đầu tiên mà Trump đề ra khi bắt đầu nhiệm kỳ hai vào năm 2025 với mục tiêu thắt chặt kiểm soát di cư. Đây cũng là chủ đề gây tranh cãi sâu sắc trong dư luận, giữa nhóm ủng hộ an ninh biên giới và nhóm bảo vệ quyền nhập cư. Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến vài trăm ngàn trẻ sinh ra tại Mỹ mỗi năm và tác động đến các chính sách cấp visa và nhập cư trong tương lai.

Bắt nguồn từ các quan điểm chính trị và luật pháp, cuộc tranh luận về quyền công dân sẽ tiếp tục được theo dõi chặt chẽ khi Mỹ cân nhắc các chính sách di cư trong bối cảnh xã hội đa dạng và toàn cầu hóa.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 1/2 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• RTVE Noticias
• RPP Noticias
• El Nacional (VE)
• Clarin

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.