Tổng thống Zambia Hichilema tái đắc cử nhiệm kỳ hai với cam kết phát triển kinh tế

Hichilema tái đắc cử với chiến thắng áp đảo tại Zambia

Tổng thống Zambia, ông Hakainde Hichilema, đã chính thức giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2026 với tỷ lệ phiếu bầu hơn 51%, tương đương hơn 2,9 triệu phiếu, theo công bố của Ủy ban Bầu cử Zambia vào ngày 18/8. Ông vượt qua đối thủ chính Brian Mundubile, lãnh đạo Đảng Hồi phục Quốc gia vì Đoàn kết và Tiến bộ (NRPUP), người chỉ giành được khoảng 1,8 triệu phiếu. Chủ tịch Ủy ban Bầu cử Mwangala Zaloumis nhấn mạnh chiến thắng của Hichilema là rõ ràng đến mức các kết quả từ năm khu vực bỏ phiếu còn lại không ảnh hưởng đáng kể đến kết quả chung cuộc.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra trong bối cảnh căng thẳng, với việc đếm phiếu bị tạm dừng do một số vụ tấn công và mất trộm phiếu bầu xảy ra. Đồng thời, chính quyền đã bắt giữ một số lãnh đạo đối lập với cáo buộc đe dọa an ninh quốc gia, trong khi ông Mundubile phản đối và cho rằng lực lượng công an đã đột kích nhà ông như một cuộc tấn công nhằm vào cá nhân ông.

Tập trung phát triển kinh tế và các cam kết trong nhiệm kỳ mới

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Hichilema đã đối mặt với khủng hoảng nợ lớn khi Zambia bị vỡ nợ vào năm 2020. Ông đã thành công trong việc đàm phán tái cơ cấu nợ với các chủ nợ quốc tế, đồng thời xây dựng lại niềm tin với các tổ chức tài chính toàn cầu nhằm thu hút đầu tư cho ngành khai khoáng, đặc biệt là đồng – trụ cột kinh tế quốc gia.

Ông cũng mở rộng chi tiêu xã hội với việc áp dụng chương trình giáo dục trung học miễn phí, giúp khoảng 2,3 triệu trẻ em trở lại trường học, cùng với tăng cường các khoản trợ cấp xã hội và đầu tư vào các dự án cộng đồng nhằm xóa đói giảm nghèo.

Tổng thống Hichilema cam kết sẽ tiếp tục phát triển kinh tế trong nhiệm kỳ hai, với mục tiêu nhân đôi quy mô nền kinh tế, tạo ra nhiều việc làm hơn và nâng cao cơ hội tiếp cận cho các hộ gia đình. Ông nhấn mạnh vai trò quản lý kỷ luật và giải quyết vấn đề như những trọng tâm cho chính phủ mình.

Phản ứng trước những chỉ trích về hạn chế quyền tự do và tiếng nói đối lập

Bên cạnh những thành tựu kinh tế, chính quyền của ông Hichilema cũng từng bị các tổ chức xã hội dân sự, giới chức tôn giáo và các nhóm nhân quyền lên tiếng chỉ trích về việc siết chặt quyền tự do ngôn luận và đàn áp tiếng nói đối lập.

Liên Hợp Quốc từng cảnh báo về việc hệ thống tư pháp bị lợi dụng để ngăn chặn biểu hiện hợp pháp, đặc biệt sau khi Zambia thông qua luật an ninh mạng với nội dung gây tranh cãi cho phép chính quyền giám sát và can thiệp vào các giao tiếp điện tử. Tổng thống Hichilema bác bỏ cáo buộc này, cho rằng việc bắt giữ những người vi phạm pháp luật không đồng nghĩa với việc xâm phạm không gian dân chủ hay quyền con người.

Hành trình chính trị và hình ảnh của Hichilema trong lòng người dân

Trước khi thành công trên chính trường, ông Hichilema từng thất bại nhiều lần trong các kỳ bầu cử trước khi đánh bại tổng thống tiền nhiệm Edgar Lungu vào năm 2021. Xuất thân là một doanh nhân tự thân người Zambia, ông từng sống nghèo khó, được học bổng chính phủ đi học đại học trong nước và tiếp tục học quản trị kinh doanh tại Đại học Birmingham (Anh). Với sự nghiệp đa dạng trong lĩnh vực tư vấn tài chính, bất động sản và chăn nuôi, ông trở thành một trong những người giàu có nhất đất nước.

Hình ảnh của ông được củng cố sau khi ông từng bị bắt giữ với cáo buộc phản quốc năm 2017 nhưng sau đó được trả tự do. Qua đó ông xây dựng hình tượng của mình như một chính trị gia bị đàn áp dưới chính quyền cũ và quyết tâm thay đổi đất nước.

Hiện nay, sau chiến thắng tái đắc cử, người dân Zambia kỳ vọng ông sẽ tiếp tục đưa đất nước đi lên trong bối cảnh còn nhiều thách thức như giá cả sinh hoạt, lương thực và sự chênh lệch kinh tế vẫn đang là vấn đề cấp bách.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập.

• Anadolu Agency
• Associated Press
• France 24 Africa
• France 24

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.