Tòa án Tối cao Mỹ duy trì quyền công dân theo nơi sinh

Tòa án Tối cao Hoa Kỳ ngày 22/7/2025 đã ra phán quyết với tỷ lệ 6-3 khẳng định rằng tất cả trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Mỹ đều có quyền công dân từ khi chào đời, qua đó bác bỏ nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm xóa bỏ chính sách kéo dài hơn 150 năm này.

Nội dung phán quyết

Chánh án John Roberts, người chủ trì phán quyết đa số, khẳng định rằng trẻ em sinh ra tại Mỹ "với cha mẹ cư trú bất hợp pháp hoặc tạm thời" vẫn là "công dân từ khi chào đời" theo Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ.

"Quốc tịch, khi đó và bây giờ, là quyền để có các quyền khác - để tham gia tự do vào cộng đồng chính trị của chúng ta," Chánh án Roberts viết trong phán quyết đa số. "Những người soạn thảo Tu chính án thứ 14 đã mở rộng lời hứa đó cho mọi người tự do sinh ra trên mảnh đất này. Chúng ta giữ lời hứa đó ngày hôm nay."

Quyền công dân theo nơi sinh được quy định trong Tu chính án thứ 14, được thông qua sau Nội chiến Mỹ năm 1868, ban đầu nhằm bảo đảm quyền công dân cho những người nô lệ vừa được giải phóng. Tu chính án quy định rằng "tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch và thuộc quyền tài phán của Hoa Kỳ đều là công dân Hoa Kỳ".

Lý lẽ của chính quyền Trump bị bác bỏ

Chính quyền Trump trước đó đã ký sắc lệnh hành pháp nhằm giới hạn quyền này, lập luận rằng cụm từ "thuộc quyền tài phán" trong Tu chính án thứ 14 không áp dụng cho con cái của người nhập cư bất hợp pháp hoặc những người cư trú tạm thời tại Mỹ. Tòa tối cao đã bác bỏ lập luận này.

Sau phán quyết, trên mạng Truth Social, ông Trump bày tỏ thất vọng và tuyên bố sẽ tiếp tục đấu tranh thông qua con đường lập pháp. "Quá tiếc," ông viết, đồng thời kêu gọi Quốc hội "bắt đầu ngay hôm nay công việc chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh - điều tốn kém và bất công với đất nước chúng ta". Ông nhấn mạnh rằng không cần thiết phải sửa đổi Hiến pháp bằng một tu chính án dài dòng.

Chánh thư ký Nhà Trắng Stephen Miller, người vốn ủng hộ mạnh mẽ chính sách nhập cư cứng rắn, gọi đây là "một trong những phán quyết phá hoại và ngông cuồng nhất" trong lịch sử Tòa án Tối cao, đồng thời tuyên bố "quốc tịch Mỹ không phải quyền bẩm sinh của cả thế giới".

Ba thẩm phán phản đối

Ba trong số chín thẩm phán đã bỏ phiếu phản đối phán quyết, gồm Clarence Thomas, Neil Gorsuch và Samuel Alito. Thẩm phán Thomas cho rằng Tu chính án thứ 14 đang bị "lợi dụng cho các mục đích chính trị" và lập luận rằng những nô lệ được giải phóng mà tu chính án ban đầu hướng tới "là người Mỹ" không có sự trung thành với quốc gia nào khác. Thẩm phán Alito mô tả phán quyết là "một sai lầm nghiêm trọng", vì theo ông nó "trao quốc tịch cho hầu như bất kỳ ai sinh ra trên đất Mỹ", kể cả những người đến Mỹ với mục đích duy nhất là sinh con rồi trở về nước.

Phản ứng từ các nhóm ủng hộ

Phán quyết được các tổ chức dân quyền và phe Dân chủ hoan nghênh rộng rãi. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries tuyên bố tòa án đã "cuối cùng khẳng định rằng tất cả những người sinh ra tại Hoa Kỳ đều là công dân Mỹ", và nhấn mạnh "không có và sẽ không có câu hỏi nào về điều này".

Dariely Rodriguez, luật sư trưởng tại Ủy ban Luật sư về Quyền Dân sự, cho rằng phán quyết "củng cố những gì chúng ta đã biết suốt hơn một trăm năm qua": bất kỳ ai sinh ra trên đất Mỹ, bất kể tình trạng pháp lý của cha mẹ, đều là công dân Mỹ khi chào đời.

Đây được đánh giá là đòn giáng mạnh vào chương trình nghị sự nhập cư của chính quyền Trump, đặc biệt sau khi ông Trump đích thân xuất hiện tại phiên tòa nghe tranh luận miệng vào tháng 4 - một sự kiện hiếm gặp trong lịch sử.

Theo Financial Times, The Guardian, BBC, The Times of India, South China Morning Post, Reuters, El Pais, The Verge, Associated Press