Tòa án Hong Kong kết tội lãnh đạo phong trào tưởng niệm Thiên An Môn do phạm tội lật đổ

Tuyên án khai tử phong trào tưởng niệm Thiên An Môn tại Hong Kong

Ngày 21/8, Tòa án West Kowloon tại Hong Kong đã tuyên các lãnh đạo chủ chốt của Liên minh ủng hộ phong trào dân chủ yêu nước Trung Quốc (Hong Kong Alliance in Support of Patriotic Democratic Movements of China) phạm tội kích động lật đổ chính quyền theo luật an ninh quốc gia do Bắc Kinh ban hành năm 2020. Đây là liên minh từng tổ chức các sự kiện tưởng niệm quy mô lớn hàng năm nhằm ghi nhớ cuộc đàn áp đẫm máu cuộc biểu tình đòi dân chủ tại Thiên An Môn năm 1989.

Các bị cáo chính gồm cựu nghị sĩ Lee Cheuk-yan và luật sư Chow Hang-tung, từng là lãnh đạo của liên minh, đều bị kết tội và đối mặt với án tù tối đa 10 năm. Bị cáo thứ ba, ông Albert Ho, cũng là cựu phó chủ tịch, trước đó đã nhận tội. Ba vị thẩm phán của Tòa án xét xử vụ án này tập trung xem xét liệu mục tiêu của liên minh kết thúc chế độ một đảng của Đảng Cộng sản Trung Quốc có vi phạm Hiến pháp Trung Quốc hay không, vốn bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

Tranh luận pháp lý và bối cảnh chính trị

Công tố viên khẳng định điều 1 Hiến pháp Trung Quốc cấm lật đổ vai trò lãnh đạo của Đảng, đồng thời tố cáo các bị cáo đã dùng sự kiện Thiên An Môn làm bình phong để kích động công chúng thù ghét chính quyền Trung ương. Hoạt động của liên minh bao gồm vận hành bảo tàng, xuất bản tạp chí, tổ chức các sự kiện tưởng niệm đã bị coi là phát tán quan điểm bất hợp pháp nhằm thúc đẩy dân chủ trái pháp luật và hạ bệ chính quyền.

Phía bào chữa cho rằng các hoạt động này là quyền tự do hợp pháp của con người, nhằm tôn vinh phong trào năm 1989 và hướng tới sự thay đổi dân chủ. Luật sư Chow cũng nhấn mạnh việc kêu gọi chấm dứt chế độ một đảng không tương đương với việc lật đổ vai trò lãnh đạo của Đảng. Tuy nhiên, sau nhiều năm các hoạt động tưởng niệm đã bị chính quyền Hong Kong cấm từ năm 2020 với lý do phòng chống dịch COVID-19.

Biến động về tự do chính trị tại Hong Kong

Phong trào tưởng niệm Thiên An Môn tổ chức thường niên tại Victoria Park, quận Causeway Bay, Hong Kong, là sự kiện duy nhất ở Trung Quốc đại lục tưởng nhớ cuộc đàn áp năm 1989. Sau khi Luật an ninh Quốc gia được ban hành năm 2020, các sự kiện này không được tiếp tục tổ chức, kéo theo việc bắt giữ hàng loạt nhà hoạt động dân chủ. Tình hình này được nhìn nhận là bước ngoặt quan trọng đánh dấu sự giảm sút tự do ngôn luận và quyền biểu tình tại Hong Kong.

Chính quyền Hong Kong và Bắc Kinh cho rằng luật an ninh là cần thiết để ổn định trật tự xã hội. Trong khi đó, nhóm nhân quyền cùng nhiều quốc gia phương Tây chỉ trích đây là chiến dịch đàn áp để bóp nghẹt tiếng nói phản biện và chấm dứt đặc quyền tự do của Hong Kong. Vụ án này diễn ra chỉ vài ngày sau khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ca ngợi quyết định của Đảng trong việc trấn áp các cuộc biểu tình Thiên An Môn.

An ninh nghiêm ngặt tại phiên tòa và phản ứng công chúng

Phiên tòa có sự tham gia đông đảo của truyền thông và công chúng. Cảnh sát Hong Kong siết chặt an ninh quanh tòa, nhiều người ủng hộ phải xếp hàng từ nhiều ngày trước để được vào phòng xử. Trong đó, có cả những nhóm người được cho là đến nhằm lấy chỗ ngồi, hạn chế người ủng hộ chính hiệu tham dự. Các thành viên từng hoạt động trong liên minh cũng có mặt tại tòa để theo dõi diễn biến vụ án.

Liên minh đã tự giải tán vào năm 2021 sau khi cuộc tưởng niệm bị cấm liên tiếp hai năm liền. Các lãnh đạo bị bắt giữ từ đó và liên tục thụ án, chưa được xét xử sau suốt nhiều năm bị tạm giam.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• South China Morning Post
• Nikkei Asia
• CNN
• Hong Kong Free Press

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.