Thị trưởng New York: Không có thẩm quyền bắt giữ Thủ tướng Netanyahu dù bị ICC truy nã

Thị trưởng New York kêu gọi chính phủ liên bang thực thi lệnh truy nã quốc tế

Thị trưởng New York Zohran Mamdani đã đưa ra một tuyên bố gây chú ý khi gọi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là một "tội phạm chiến tranh" và là "kiến trúc sư của một cuộc diệt chủng kinh hoàng đối với người Palestine". Ông cũng kêu gọi chính phủ liên bang Mỹ thực thi lệnh bắt giữ quốc tế do Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) phát hành năm 2024 đối với Netanyahu, nhân dịp nhà lãnh đạo Israel dự kiến tới New York tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc vào tháng 9 năm nay.

Tuy nhiên, qua quá trình thảo luận với Văn phòng Pháp lý thành phố, chính quyền New York xác nhận rằng họ không có thẩm quyền xem xét hay thực thi lệnh bắt giữ này, do thiếu quyền lực pháp lý độc lập. Trong một video phát hành trên mạng xã hội, Mamdani khẳng định: "Benjamin Netanyahu không được chào đón tại thành phố New York, cũng như không một tội phạm chiến tranh nào khác".

Phản hồi từ đại diện chính phủ Mỹ và Israel

Phản ứng từ chính quyền liên bang Mỹ rất dứt khoát. Tổng thống Donald Trump khẳng định không có khả năng bất kỳ cơ quan thực thi pháp luật nào của Mỹ sẽ bắt giữ Netanyahu trong chuyến thăm. Ông nhấn mạnh trên mạng xã hội rằng Netanyahu "sẽ không bị bắt giữ dưới bất kỳ hình thức nào khi ở Mỹ".

Phía Israel cũng lên tiếng phản đối mạnh mẽ. Đại sứ Israel tại Liên Hiệp Quốc Danny Danon gọi đây là "những cáo buộc đổ máu vô căn cứ" và yêu cầu ông Mamdani nên tập trung vào công việc phục vụ người dân New York thay vì truyền bá những thông tin mà ông cho là thuộc "tuyên truyền của Hamas". Văn phòng của Netanyahu cáo buộc hành động này nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi các vấn đề nội bộ của New York, đồng thời bảo vệ nhà lãnh đạo Israel là người đứng đầu “nền dân chủ duy nhất ở Trung Đông”.

Lệnh bắt giữ của ICC và bối cảnh xung đột Gaza

Tòa án Hình sự Quốc tế đã phát lệnh bắt giữ đối với Thủ tướng Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant với cáo buộc về các tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người tại Dải Gaza, nơi đã ghi nhận hơn 70.000 người thiệt mạng trong cuộc xung đột bắt nguồn từ vụ tấn công khủng bố do Hamas chỉ huy ngày 7/10/2023.

Các cáo buộc nêu rõ Netanyahu và Gallant đã cố tình sử dụng chiến tranh đói khát bằng cách tước đoạt thực phẩm, nước, nhiên liệu và thuốc men khỏi dân thường Gaza. Cả hai nhân vật đều phủ nhận mọi cáo buộc này. ICC cũng phát lệnh bắt giữ thủ lĩnh quân sự Hamas, Muhammad Deif, nhưng Israel tuyên bố đã tiêu diệt Deif trong một cuộc không kích trước khi lệnh bắt giữ được ban hành.

Các nhóm nhân quyền quốc tế và hai ủy ban của Liên Hiệp Quốc đã định danh hành động của Israel tại Gaza là diệt chủng, tuy nhiên Israel phủ nhận mọi đánh giá này và cho rằng mình đã thực hiện các biện pháp tối đa để hạn chế thiệt hại cho dân thường trong chiến dịch chống Hamas.

Ý kiến xã hội và tác động toàn cầu

Xung đột tại Gaza đã khiến Israel ngày càng trở nên cô lập trên trường quốc tế, đồng thời làm giảm sự ủng hộ trong cộng đồng người Mỹ, đồng minh lâu năm nhất của nước này. Theo khảo sát của Pew Research Center, đa số người dân Mỹ, đặc biệt là nhóm tuổi dưới 50 thuộc cả hai đảng lớn, bày tỏ cái nhìn tiêu cực về Israel. Trong số các cử tri Đảng Dân chủ và độc lập có xu hướng dân chủ, tỷ lệ này lên tới 80%.

Thị trưởng Mamdani dù không có thẩm quyền để bắt giữ Netanyahu, vẫn nhấn mạnh việc tiếp tục tìm kiếm các công cụ pháp lý và chính trị để lên tiếng chống lại những gì ông mô tả là vi phạm nhân quyền và thảm họa nhân đạo.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 3 nguồn độc lập. 1/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận.

• The Age
• Sydney Morning Herald
• Korea Times

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn VN247.