Syria tuyên án tử hình Bashar al-Assad và các quan chức trong phiên tòa lịch sử

Phiên tòa lịch sử tuyên án tử hình Bashar al-Assad

Ngày 11/6, một tòa án ở thủ đô Damascus, Syria đã tuyên án tử hình đối với Bashar al-Assad - cựu Tổng thống Syria, trong phiên xét xử vắng mặt. Ông Assad bị kết tội phạm nhiều tội danh nghiêm trọng như giết người có chủ ý, giết người dưới 15 tuổi, tra tấn gây tử vong, bắt giữ trái phép nhiều lần, được phân loại là tội ác chống lại loài người và tội ác chiến tranh.

Phiên tòa diễn ra trong bối cảnh chính quyền chuyển tiếp Syria, thành lập sau khi lực lượng nổi dậy lật đổ chế độ Assad vào tháng 12/2024, cam kết đem lại công lý cho những nạn nhân của cuộc chiến tranh kéo dài gần 14 năm và trừng phạt các thủ phạm. Bashar al-Assad đã bỏ trốn tới Moscow, Nga, khi các lực lượng do các nhóm Hồi giáo cực đoan dẫn đầu tiến sát thủ đô Syria.

Các quan chức cấp cao khác cũng bị tuyên án tử hình

Cùng với ông Assad, tòa án Syria cũng ra án tử hình đối với sáu cựu quan chức quân sự và an ninh cấp cao khác. Trong số này có Maher al-Assad, em trai của Bashar và là chỉ huy của Sư đoàn 4 xe tăng tinh nhuệ, người cũng đã bỏ chạy khỏi Syria; Fahd al-Freij, cựu Bộ trưởng Quốc phòng và Louay al-Ali, cựu giám đốc tình báo quân sự tại tỉnh Daraa - nơi khởi phát phong trào nổi dậy năm 2011.

Tất cả các bị cáo bị kết tội thực hiện các hành vi giết người, kích động giết người, tra tấn gây tử vong và bắt giữ hàng loạt người trái phép, đều được xếp vào nhóm tội ác chống lại loài người và tội ác chiến tranh.

Atif Najib - bị cáo duy nhất trong phiên tòa và các diễn biến liên quan

Atif Najib, một cựu quan chức an ninh và là người họ hàng với Bashar al-Assad, giữ vị trí chỉ huy cơ quan an ninh chính trị ở tỉnh Daraa, đã bị bắt giữ từ tháng 1/2025 và là bị cáo duy nhất tham gia phiên tòa trực tiếp. Ông bị tuyên án tử hình với các cáo buộc giết người, giết trẻ em dưới 15 tuổi và tra tấn gây tử vong, được xác định là tội ác chống lại loài người.

Tỉnh Daraa được xem là nơi phát khởi cuộc cách mạng Syria hồi năm 2011, khi các cuộc biểu tình đòi dân chủ bị chính quyền đáp trả bằng bạo lực đẫm máu. Cuộc chiến sau đó kéo dài gần 14 năm, khiến hơn nửa triệu người thiệt mạng, hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa và hàng chục ngàn người mất tích trong hệ thống nhà tù khắc nghiệt của Syria.

Bối cảnh chính trị và xã hội của vụ án

Bashar al-Assad lên nắm quyền vào năm 2000 sau khi cha ông, Hafez al-Assad, qua đời, tiếp tục duy trì quyền lực của gia đình và chế độ chiếm đa số người Sunni tại một quốc gia chủ yếu là người Sunni. Chính quyền Assad là đồng minh thân cận của Nga và Iran, trong khi giữ thái độ thù địch với Israel và Hoa Kỳ.

Chiến tranh Syria bắt đầu từ mùa xuân Arab năm 2011, sau khi các cuộc biểu tình đòi dân chủ bị đàn áp tàn bạo. Năm 2024, một cuộc nổi dậy mạnh mẽ kết hợp giữa các nhóm nổi dậy và các lực lượng mới đã nhanh chóng lật đổ chính quyền Assad, đánh dấu kết thúc triều đại gần 5 thập niên của nhà Assad tại Syria.

Vụ xét xử và bản án tử hình Bashar al-Assad cùng các cựu quan chức cho thấy nỗ lực của chính quyền mới trong việc xét xử các tội ác chiến tranh và vụ việc này sẽ có ảnh hưởng sâu rộng đối với lịch sử chính trị và pháp luật của Syria cũng như cuộc đấu tranh cho công lý của người dân quốc gia này.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• El Comercio
• Infobae
• O Estado de S. Paulo
• Agência Brasil

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.