Quân đội Israel bị chỉ trích vì không ngăn chặn bạo lực của người định cư ở Bờ Tây

Khó khăn của quân đội Israel trong kiểm soát bạo lực người định cư

Quân đội Israel, nổi tiếng với sức mạnh quân sự hàng đầu Trung Đông, lại tỏ ra bất lực trong việc giải tán nhóm người định cư cực đoan chiếm đóng khu vực Qusra, gần Nablus, tại Bờ Tây đã hơn một tuần. Sự việc bắt đầu khi một nhóm nhỏ người định cư phong tỏa, bao vây cư dân Palestine trong nhà, cắt đứt nguồn tiếp tế và gây ra làn sóng phản đối trong nước và quốc tế.

Dù quân đội Israel nhiều lần triển khai lực lượng đến hiện trường và Mỹ đã yêu cầu hành động vì trong số người bị bao vây có công dân Mỹ, phản ứng thực tế lại rất hạn chế. Quân đội chỉ tiến hành bắt giữ một cá nhân người Israel và dỡ bỏ lều bạt của người định cư mà không có biện pháp mạnh hơn để buộc họ rút lui. Ngoài ra, có hình ảnh cho thấy lính Israel thậm chí cầu nguyện cùng người định cư tại hiện trường, bị lên án và hứa sẽ xử lý kỷ luật sau đó.

Tác động của chính sách nhà nước và sự ủng hộ người định cư cực đoan

Chuyên gia Nimrod Novik, cố vấn cấp cao cho cựu Thủ tướng Israel Shimon Peres, đánh giá quân đội bị đặt trước tình thế "bất khả thi" do sự hỗ trợ chính trị mạnh mẽ dành cho người định cư cực đoan từ chính phủ hiện hành. Quân đội phải lựa chọn giữa trách nhiệm chuyên môn áp dụng các biện pháp nghiêm khắc đối với hành vi bạo lực của người định cư hoặc tuân theo chính sách của nhà nước, vốn tiếp sức và cung cấp nguồn lực cho các hành vi quá khích này.

Sau nhiều năm chiếm đóng Bờ Tây kể từ 1967, hiện có hơn 500.000 người Israel sinh sống tại các khu định cư được quốc tế xem là phi pháp. Dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, việc xây dựng các khu định cư và tiền đồn trái phép đã đạt mức cao kỷ lục, đi kèm với lời kêu gọi sát nhập vùng lãnh thổ này vào lãnh thổ Israel. Điều này càng làm dấy lên những vụ bạo lực nhắm vào các cộng đồng Palestine tăng vọt gần đây.

Sự chồng chéo giữa người định cư và quân đội tại Bờ Tây

Tình trạng bạo lực kéo dài được cho là phần lớn do sự thiếu vắng trách nhiệm pháp lý đối với các thủ phạm trong cộng đồng người định cư. Theo Nadav Weiman, cựu xạ thủ và người đứng đầu tổ chức Breaking the Silence, luật pháp và quy tắc ứng xử dành cho lính khi đối phó với người định cư thường thiếu rõ ràng, thậm chí lính được khuyến cáo phải chuyển vụ việc cho cảnh sát vì người định cư là công dân Israel.

Sự phân biệt càng trở nên mờ nhạt khi nhiều người định cư được đào tạo trong các học viện quân sự mang tư tưởng cứng rắn và trở thành sĩ quan trong quân đội. Đại tướng Avi Bluth, chỉ huy quân đội tại Bờ Tây, cũng từng học tại học viện tiền quân sự trong một khu định cư.

Sau sự kiện bùng nổ chiến sự do Hamas ngày 7/10/2023, với nhiều binh sĩ được huy động đi chiến đấu tại Gaza và Lebanon, hàng nghìn người định cư được vũ trang trong các đơn vị dự bị địa phương để bảo vệ cộng đồng của họ tại Bờ Tây. Một số tổ chức nhân quyền cho biết khoảng 7.000 người định cư tham gia các đơn vị này và đây cũng là lực lượng có nguy cơ cao không ngăn chặn hoặc tham gia các vụ tấn công bạo lực.

Phản ứng của chính quyền và các chuyên gia

Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, đã đề xuất giao trách nhiệm bảo đảm an ninh tại Bờ Tây cho cảnh sát thay vì quân đội, một bước có thể kéo theo việc sáp nhập vùng đất này vào lãnh thổ Israel. Tuy nhiên, giới quan sát nghi ngờ ý chí chính trị thật sự nhằm kiểm soát bạo lực người định cư trước thềm bầu cử ngày 27/10.

Các chuyên gia cảnh báo nếu tình trạng này tiếp diễn, nguy cơ xảy ra xung đột đẫm máu là rất cao, đe dọa tới hòa bình và an ninh tại khu vực vốn đã căng thẳng lâu nay.

Quân đội Israel khẳng định lực lượng chủ yếu chịu trách nhiệm xử lý các vụ vi phạm bởi công dân Israel tại Bờ Tây là cảnh sát, với nhiệm vụ của binh sĩ là ngăn chặn hành vi vi phạm và giữ người nghi vấn lại cho đến khi cảnh sát tới hiện trường. Các trường hợp quân nhân không tuân lệnh được cho là sẽ bị xử lý kỷ luật nghiêm minh.

Đoạn video lan truyền cho thấy người định cư cùng lính Israel trò chuyện thân thiện tại hiện trường sau nhiều nỗ lực giải tán bất thành càng làm nổi bật mức độ phức tạp và quan hệ chồng chéo khó xử giữa các bên liên quan.

Vấn đề bạo lực của người định cư tại Bờ Tây theo đó không chỉ là thách thức an ninh đơn thuần mà còn chứa đựng những nghịch lý của chính sách và cấu trúc quyền lực tại Israel, đặt ra cảnh báo về một tương lai đầy bất ổn.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 2/2 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận.

• Dhaka Tribune
• O Estado de S. Paulo
• South China Morning Post
• Bangkok Post

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.