Quyết định trừng phạt của Mỹ và phản ứng quốc tế
Ngày 18/8/2026, Mỹ thông báo áp đặt lệnh trừng phạt nhằm vào Chủ tịch ICC, bà Tomoko Akane và luật sư cấp cao Abdoulaye Seye của Senegal. Lệnh trừng phạt này bao gồm đóng băng tài sản của họ trong hệ thống tài chính Mỹ và cấm nhập cảnh Mỹ. Đây là phần mở rộng trong chiến dịch của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm chống lại ICC, cáo buộc cơ quan này "tham nhũng và chính trị hóa một cách nghiêm trọng", vượt quyền hạn bằng cách điều tra và truy tố các quan chức cấp cao từ các nước không phải thành viên ICC, cụ thể là Israel và Mỹ.
Phản ứng trước đó, Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố sẽ vận động các quốc gia thành viên ICC rút lui khỏi tổ chức, đồng thời trừng phạt các tổ chức làm việc với ICC và cấm thành viên ICC nhập cảnh Mỹ.
Phản ứng của Nhật Bản và các đồng minh
Nhật Bản, quốc gia đã gia nhập ICC từ năm 2007 và là nhà tài trợ lớn nhất cho tòa án này, hiếm khi chỉ trích Mỹ nhưng lần này đã bày tỏ quan điểm phản đối mạnh mẽ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nhật Bản, ông Toshihiro Kitamura, gọi lệnh trừng phạt là "rất đáng tiếc", nhấn mạnh Nhật luôn ủng hộ ICC trong việc truy tố các tội ác nghiêm trọng và bảo vệ pháp quyền quốc tế. Nhật cam kết tiếp tục hỗ trợ ICC và duy trì liên lạc với các bên liên quan.
Hà Lan, quốc gia chủ nhà ICC tại The Hague, cũng lên tiếng phản đối lệnh trừng phạt này. Bộ trưởng Ngoại giao Hà Lan, ông Tom Berendsen, nhấn mạnh các tòa án quốc tế cần thực thi nhiệm vụ một cách tự do, không bị ảnh hưởng bởi các áp lực chính trị.
Lo ngại về tác động và đánh giá của ICC
ICC lên án đây là "cuộc tấn công trắng trợn nhằm vào độc lập của một cơ quan tư pháp công bằng và khách quan". Tòa khẳng định khi các nhân viên tư pháp bị đe dọa vì thực thi pháp luật, thì trật tự pháp lý quốc tế cũng bị đặt vào nguy hiểm. Tòa sẽ tiếp tục đảm bảo thực hiện nhiệm vụ xét xử các tội ác nghiêm trọng trên toàn cầu với sự độc lập và công bằng.
Lệnh trừng phạt đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày của các quan chức ICC, bao gồm việc ngăn cản họ và gia đình không được vào Mỹ, giới hạn sử dụng dịch vụ tài chính, gây khó khăn cho việc sinh hoạt thường nhật. Ví dụ, một thẩm phán Canada bị trừng phạt đã mất khả năng sử dụng thẻ tín dụng và các dịch vụ hỗ trợ thông minh.
Bối cảnh và căng thẳng chính trị
ICC được thành lập năm 2002 nhằm truy tố các tội ác chiến tranh, diệt chủng và tội ác chống lại loài người khi các quốc gia không đáp ứng được pháp luật nội bộ. Mỹ, Israel, Nga và Trung Quốc không tham gia ICC, nhưng ICC đã phát lệnh bắt giữ đối với lãnh đạo các nước này - trong đó có Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (năm 2024) và Tổng thống Nga Vladimir Putin (năm 2023) - gây tranh cãi và phản ứng mạnh mẽ từ các nước bị nhắm đến.
Các nhóm bảo vệ nhân quyền như Human Rights Watch lên án lệnh trừng phạt của Mỹ là sự thể hiện rõ ràng thái độ coi thường luật pháp quốc tế, nhằm bảo vệ các quan chức Mỹ và Israel khỏi bị truy tố trong các vụ kiện về tội ác nghiêm trọng.
Trong bối cảnh này, nhiều quốc gia đã hoặc có kế hoạch rút khỏi ICC, đặt ra những thách thức lớn cho sự tồn tại và hoạt động của tòa án quốc tế.
ICC và các nước ủng hộ đang đối mặt với nguy cơ làm suy yếu luật pháp quốc tế và quyền lợi của những người bị hại trên toàn thế giới khi quyền truy tố bị hạn chế vì các áp lực chính trị từ các cường quốc.
Nguồn tham khảo
- Asahi Shimbun - ICC「ひるむことなく任務あたる」 米国の赤根所長への制裁に反発
- UDN (United Daily News) - 美國制裁國際刑事法院院長 日本「深感遺憾」
- CNA - Japan criticises US over 'unfortunate' sanctions on ICC
- The Punch - Tokyo opposes US sanctions on Japanese ICC chief
- Associated Press - International Criminal Court condemns latest US sanctions
- The Citizen - US sanctions ICC president, senior lawyer
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập.
- Asahi Shimbun
- CNA
- The Punch
- Associated Press
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.
