Mỹ đổi tên PACOM: Thông điệp chiến lược với Ấn Độ và châu Á

Mỹ chính thức "hồi sinh" tên gọi PACOM

Bộ Chiến tranh Mỹ vừa thông báo khôi phục tên Bộ tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (USINDOPACOM) trở lại thành Bộ tư lệnh Thái Bình Dương (USPACOM), với lý do chính thức là "nhằm tôn vinh nguồn gốc lịch sử sâu sắc của bộ tư lệnh này". Theo thông báo, phạm vi hoạt động địa lý của USPACOM không thay đổi so với trước, vẫn trải dài từ vùng biển ngoài khơi bờ Tây nước Mỹ đến biên giới phía tây của Ấn Độ.

Được thành lập từ năm 1947, bộ tư lệnh này mang tên USPACOM suốt nhiều thập niên, cho đến năm 2018 mới được đổi thành USINDOPACOM để phản ánh chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Indo-Pacific) được định hình dưới nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump. Việc nay tên cũ được phục hồi đúng vào nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump đang thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới phân tích quốc tế.

Các chuyên gia nói gì?

Tập trung vào mối lo từ Trung Quốc

Cựu đại tá Carl O. Schuster, nguyên Giám đốc bộ phận điều hành của Trung tâm tình báo hỗn hợp thuộc Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương hải quân Mỹ, nhận định rằng việc khôi phục tên PACOM "phản ánh mối quan ngại và sự tập trung ngày càng tăng của Mỹ đối với Trung Quốc". Theo ông, trên thực tế INDOPACOM chưa bao giờ hoạt động trên toàn bộ Ấn Độ Dương mà chỉ phụ trách khu vực phía tây và tây bắc Sri Lanka, phần còn lại thuộc quyền quản lý của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Vì vậy, tên gọi INDOPACOM không còn phản ánh chính xác thực tế triển khai lực lượng.

Đồng minh phải tự lo cho mình

GS Stephen Robert Nagy (Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế, Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) cho rằng việc đổi tên phản ánh trọng tâm phòng thủ của bộ tư lệnh này đã thu hẹp về khu vực Thái Bình Dương. Ông phân tích, chính quyền Trump nhiệm kỳ 2 đang thúc đẩy quan điểm các đồng minh và đối tác, trong đó có Ấn Độ, phải gánh vác trách nhiệm an ninh khu vực lớn hơn thay vì trông chờ vào Mỹ.

"Nói một cách đơn giản, các đồng minh và bạn bè cần phải tự lo cho bản thân nhiều hơn, nếu không Washington sẽ tiếp tục chuyển đổi các thể chế quốc phòng và chính sách đối ngoại theo lợi ích của Mỹ chứ không phải lợi ích của các đồng minh và đối tác", GS Nagy nhận định.

Ba lý do khiến đây là thông điệp quan trọng

TS Satoru Nagao (Viện nghiên cứu Hudson, Mỹ) chỉ ra ba lý do khiến động thái này mang ý nghĩa chiến lược sâu xa:

• Thứ nhất, việc loại bỏ chữ "INDO" đồng nghĩa với việc Mỹ muốn hạ thấp tầm quan trọng của khu vực Indo-Pacific trong tính toán chiến lược.
• Thứ hai, điều này phản ánh sự thất vọng của Washington trước thái độ do dự của Ấn Độ trong việc biến nhóm "Bộ tứ" (Quad, gồm Mỹ - Nhật Bản - Úc - Ấn Độ) thành một liên minh thực sự. Khái niệm Indo-Pacific và Quad vốn xuất phát từ bài phát biểu năm 2007 của cố Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tại Quốc hội Ấn Độ. Kế hoạch thành lập hạm đội 1 phụ trách Ấn Độ Dương đến nay vẫn chưa được thực hiện.
• Thứ ba, xu hướng "hạ bậc" quan hệ với đồng minh không chỉ nhắm vào Ấn Độ. Tại Đối thoại Shangri-La vừa qua ở Singapore, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Peter Hegseth đã phát đi tín hiệu rõ ràng: "Những ai tin rằng họ có thể tiếp tục hưởng lợi từ sự hào phóng của người đóng thuế Mỹ - những ngày đó đã qua rồi".

Ý nghĩa với cục diện khu vực

Theo các chuyên gia, việc đổi tên từ INDOPACOM sang PACOM không đơn thuần là thay đổi hành chính. Đây là tín hiệu cho thấy Washington đang tái định hình ưu tiên chiến lược: tập trung vào Thái Bình Dương và mối đe dọa từ Trung Quốc, đồng thời giảm bớt cam kết bao quát với các đối tác ở Ấn Độ Dương. Quan điểm "đồng minh phải tự lo" đang ngày càng định hình cách Mỹ cấu trúc lại các thể chế quân sự và chính sách đối ngoại trong nhiệm kỳ Trump thứ hai.

Theo Thanh Niên, Tuổi Trẻ, VnExpress, Dân Trí