Chuỗi sự kiện kéo dài làm chậm trễ truy tìm nguồn lây Cyclospora
Đến đầu tháng 7 năm 2026, số ca bệnh do ký sinh trùng Cyclospora tăng cao tại bang Michigan, nơi các quan chức y tế phát hiện nhiều bệnh nhân từng ăn tại chuỗi nhà hàng Taco Bell. Ngày 1/7, cơ quan y tế bang yêu cầu Taco Bell cung cấp hồ sơ chuỗi cung ứng để truy nguồn nguyên liệu gây bệnh, nhưng đến tận ngày 13/7, các cơ quan chức năng mới nhận đầy đủ tài liệu. Quá trình này kéo dài suốt gần hai tuần làm chậm việc khoanh vùng thực phẩm nghi nhiễm và kiểm soát dịch bệnh.
Bản ghi email giữa chuyên viên dịch tễ của bang Michigan với Yum Brands, chủ quản Taco Bell, cho thấy các yêu cầu cung cấp hồ sơ đã được gửi đi nhiều lần trong những ngày đầu tháng 7, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc truy tìm nhanh chóng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, phản hồi chậm trễ đã khiến công tác điều tra bị ảnh hưởng nặng nề.
Tác động từ chính sách và nhân sự trong kiểm soát an toàn thực phẩm
Chuyên gia an toàn thực phẩm và công chúng chỉ trích chính quyền tiền nhiệm đã làm suy yếu hiệu quả giám sát an toàn thực phẩm. Năm 2025, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã giảm số nhân viên hỗ trợ hoạt động kiểm tra và phối hợp quốc tế, đồng thời cắt giảm các chương trình giám sát Cyclospora, kéo theo sự gián đoạn trong việc phát hiện và xử lý các ổ dịch.
FDA cũng trì hoãn áp dụng quy định quan trọng nhằm yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp hồ sơ chuỗi cung ứng trong vòng 24 giờ khi xảy ra vụ bùng phát dịch bệnh tiến triển nhanh. Sự trì hoãn này được cho là ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ truy nguyên liệu và xử lý ổ dịch, đồng thời chính phủ còn chặn việc sử dụng ngân sách để triển khai quy định nói trên.
Chất lượng và tần suất kiểm tra tại nguồn nhập khẩu giảm sút
Vụ dịch được xác định liên quan đến rau diếp iceberg sản xuất tại nhà máy Taylor Farms ở Mexico, được cung cấp cho Taco Bell. Mặc dù nhà máy đã tạm thời đóng cửa từ ngày 18/7, nhóm thanh tra FDA chỉ đến kiểm tra gần một tháng sau đó. Việc này một phần bị trì hoãn do yêu cầu bảo đảm an toàn cho cán bộ Mỹ và phải phối hợp với chính quyền Mexico cũng như chuẩn bị đủ trang thiết bị kiểm tra.
Trong hơn một thập kỷ qua, số lần kiểm tra nguồn cung thực phẩm nhập khẩu giảm đáng kể, thấp nhất trong 15 năm cuối, trong khi lượng thực phẩm nhập khẩu tăng nhanh. Dữ liệu cho thấy FDA chỉ thực hiện khoảng 1.100 chuyến thăm các nhà máy ở nước ngoài vào năm 2025, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 19.200 chuyến của Luật Cải cách An toàn Thực phẩm năm 2011.
Đặc thù khó khăn của Cyclospora và những nỗ lực điều tra
Ký sinh trùng Cyclospora là tác nhân gây tiêu chảy dữ dội và các biểu hiện nghiêm trọng khác nhưng lại có đặc điểm khó phát hiện và kiểm soát, do không thể nuôi cấy trong phòng thí nghiệm và rất khó phát hiện trong môi trường, đặc biệt là nước dùng trong nông nghiệp. Việc thiếu nguồn lực tài chính nghiên cứu đã làm giảm khả năng hiểu biết về cách thức lan truyền và kiểm soát ký sinh trùng này.
Các lần điều tra trong quá khứ tại nhà máy Taylor Farms cho thấy từng phát hiện việc dùng nước tái chế không đủ sạch có thể là nguyên nhân tiềm ẩn lây nhiễm. Tuy nhiên, các cuộc kiểm tra vẫn chưa thể xác định chính xác điểm xuất phát của ký sinh trùng trong chuỗi cung ứng.
Thách thức trong giám sát và ứng phó các bệnh truyền qua thực phẩm
Đợt bùng phát dịch Cyclospora năm 2026 với hơn 24.500 trường hợp xác nhận hoặc nghi ngờ và hai trường hợp tử vong phơi bày những thiếu sót trong hệ thống an toàn thực phẩm Mỹ, đặc biệt là hệ thống giám sát và truy xuất nguồn gốc còn chậm trễ và thiếu đồng bộ. Việc giảm nguồn nhân lực và trì hoãn những quy định tiến bộ làm giảm khả năng nhanh chóng ngăn ngừa dịch bệnh và bảo vệ người dân.
Người dân có thể dễ dàng ảnh hưởng bởi những lỗ hổng trong kiểm soát an toàn thực phẩm, nhất là khi nguồn thực phẩm nhập khẩu ngày càng đa dạng và phức tạp hơn. Cần có những cải cách để tăng cường giám sát, nâng cao năng lực điều tra và áp dụng công nghệ hiện đại nhằm giảm thiểu tổn thương do các tác nhân gây bệnh lây qua thực phẩm.
Theo The New York Times
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.
