Hội Nhà báo Việt Nam công bố 10 quy tắc dùng AI trong báo chí

Chiều 20/6, tại Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn TP Hải Phòng, Diễn đàn Báo chí toàn quốc lần thứ III năm 2026 chính thức bế mạc sau gần hai ngày làm việc với nhiều phiên thảo luận chuyên sâu. Điểm nhấn của sự kiện là việc Hội Nhà báo Việt Nam chính thức công bố Bộ quy tắc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động báo chí, gồm 10 nguyên tắc định hướng ứng dụng AI một cách an toàn, có trách nhiệm và phù hợp với đạo đức nghề nghiệp.

Báo chí chính thống phải khẳng định vị thế bằng giá trị cốt lõi

Phát biểu tại phiên bế mạc, ông Lê Quốc Minh - Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập báo Nhân Dân, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam - nhận định sự bùng nổ của mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một "cơn bão" thông tin chưa từng có. Trước thực trạng đó, báo chí chính thống không thể cạnh tranh bằng tốc độ đưa tin với các nền tảng công nghệ, mà cần khẳng định vị thế thông qua các giá trị cốt lõi: độ tin cậy, tính kiểm chứng và những góc nhìn chuyên sâu.

Ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh, trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, giữ vững chất lượng nội dung và bản lĩnh người làm báo chính là con đường để báo chí khẳng định vai trò dẫn dắt và phát triển bền vững. Tinh thần này là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ các phiên thảo luận tại diễn đàn năm nay.

Những bài toán sống còn của báo chí hiện đại

Tại diễn đàn, các nhà báo, chuyên gia và lãnh đạo cơ quan báo chí đã cùng mổ xẻ nhiều vấn đề trọng tâm, trong đó nổi bật là ba thách thức lớn mà báo chí đang đối mặt:

• Môi trường truyền thông biến đổi mạnh mẽ dưới tác động của mạng xã hội, các KOL và AI, khiến ranh giới giữa thật - giả ngày càng khó nhận diện.
• Thông tin sai lệch, xuyên tạc ngày càng tinh vi, tận dụng hiệu quả các nền tảng công nghệ để gia tăng sức lan truyền.
• Bài toán kinh tế báo chí bền vững: làm thế nào để mở rộng tệp công chúng và tối ưu hóa nguồn thu trong bối cảnh chuyển đổi số.

Các đại biểu thống nhất rằng đa dạng hóa mô hình kinh doanh - từ quảng cáo số, tổ chức sự kiện đến các dịch vụ giá trị gia tăng và mô hình thu phí đọc báo - là những hướng đi cốt lõi để giải quyết bài toán tài chính cho báo chí. Song song đó, truyền thông chính sách cũng cần chuyển hóa từ việc đưa tin một chiều sang vai trò cầu nối chiến lược, tạo dựng niềm tin giữa chính quyền, người dân và doanh nghiệp.

10 quy tắc sử dụng AI trong báo chí

Tại lễ bế mạc, Hội Nhà báo Việt Nam chính thức công bố Bộ quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí. Đây được xem là "lời giải kịp thời" cho các vấn đề gai góc hiện nay, từ kiểm soát chất lượng thông tin, ngăn chặn tin giả, đến bảo vệ bản quyền nội dung trước làn sóng khai thác dữ liệu trái phép. Bộ quy tắc gồm 10 nguyên tắc cụ thể:

1. AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế nhà báo. Nhà báo phải giữ quyền kiểm soát, thẩm định thông tin và là người chịu trách nhiệm cuối cùng đối với mọi sản phẩm báo chí.
2. Không xem AI là nguồn tin. Mọi thông tin, số liệu, trích dẫn hoặc nhận định do AI cung cấp phải được kiểm chứng từ các nguồn tin xác thực trước khi sử dụng.
3. Không đăng tải nguyên bản nội dung do AI tạo ra. Tất cả nội dung phải qua biên tập, hiệu đính, bổ sung ngữ cảnh và được người có thẩm quyền phê duyệt trước khi xuất bản.
4. Tuyệt đối không tạo hoặc phát tán thông tin giả. Nghiêm cấm dùng AI để tạo tin giả, số liệu giả, phát ngôn giả, nhân vật giả hoặc làm sai lệch sự thật dưới bất kỳ hình thức nào.
5. Không sử dụng AI để tạo Deepfake hoặc giả mạo. Nghiêm cấm nhân bản giọng nói, hình ảnh, khuôn mặt của người khác khi chưa được phép hoặc nhằm mục đích đánh lừa công chúng.
6. Bảo vệ nguồn tin và dữ liệu cá nhân. Không được đưa lên hệ thống AI công cộng các tài liệu mật, bản thảo chưa công bố, dữ liệu nguồn tin hoặc thông tin cá nhân nhạy cảm.
7. Tôn trọng bản quyền. Không lạm dụng AI để sao chép, viết lại hoặc khai thác trái phép tác phẩm của người khác nhằm né tránh nghĩa vụ bản quyền.
8. Minh bạch khi sử dụng AI. Những nội dung có sử dụng AI ở mức đáng kể phải được ghi nhãn hoặc thông báo phù hợp để công chúng nhận biết.
9. Nội dung nhạy cảm phải kiểm chứng nhiều lớp. Với các chủ đề như chính trị, an ninh, thiên tai, dịch bệnh, trẻ em, vụ án, AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ kỹ thuật, tuyệt đối không được tự suy luận hay đưa ra kết luận.
10. Tuân thủ pháp luật và định hướng. Việc ứng dụng AI phải tuân thủ Luật Báo chí, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Sở hữu trí tuệ và các quy định đạo đức nghề nghiệp; đồng thời bám sát định hướng chính trị và chiến lược phát triển của từng cơ quan báo chí.

Đạo đức và niềm tin - tài sản quý giá nhất của báo chí

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh khẳng định, dù AI mang lại nhiều lợi ích về năng suất và hiệu quả vận hành, thì sự chính trực, đạo đức nghề nghiệp và niềm tin của công chúng vẫn là tài sản quý giá nhất của báo chí chính thống. Đây chính là nền tảng để xây dựng một nền báo chí thực sự chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại và phát triển bền vững trong thời đại số.

Theo Tuoi Tre, VnExpress Thoi su, VnExpress, Dan Tri

Theo Tuổi Trẻ, VnExpress, Dân Trí, Thanh Niên