Hai nhà hoạt động Hong Kong bị kết tội kích động lật đổ nhà nước về vụ lễ tưởng niệm Thiên An Môn

Phiên tòa và bản án của hai nhà hoạt động

Tòa án tại Hong Kong ngày 21/8 đã tuyên bố Lee Cheuk-yan và Chow Hang-tung, hai nhà hoạt động từng tổ chức các buổi lễ thắp nến tưởng niệm vụ đàn áp Thiên An Môn 1989, phạm tội kích động người khác sử dụng phương tiện bất hợp pháp nhằm lật đổ quyền lực nhà nước. Cả hai có thể đối mặt án tù lên đến 10 năm. Phiên xử kéo dài 24 ngày, bắt đầu từ tháng 1 năm nay, đồng thời cựu nghị sĩ Albert Ho cũng nhận tội từ tháng 1 và đang chờ án phạt.

Vụ xét xử được tiến hành dưới luật an ninh quốc gia mà Bắc Kinh áp đặt lên Hong Kong năm 2020 nhằm kiểm soát các hoạt động chính trị, đặc biệt là phong trào dân chủ. Lee và Chow phủ nhận tội trạng, khẳng định rằng yêu cầu "chấm dứt chế độ một đảng" mà họ vận động không phải là nhằm mục đích lật đổ mà hướng tới tiến đến một hệ thống dân chủ, nơi người dân được tự do lựa chọn lãnh đạo.

Ý nghĩa của lễ tưởng niệm Thiên An Môn và sự thay đổi tại Hong Kong

Trong gần ba thập niên, các lễ tưởng niệm được tổ chức hàng năm bởi Liên minh ủng hộ các phong trào dân chủ yêu nước Hong Kong là sự kiện công khai lớn duy nhất tại Trung Quốc được phép nhắc đến vụ đàn áp tàn bạo ngày 4/6/1989 ở Bắc Kinh, nơi hàng trăm đến hàng nghìn người bị quân đội trấn áp. Tuy nhiên, từ năm 2020, lễ tưởng niệm đã bị cấm dưới danh nghĩa phòng chống dịch Covid-19 và không được phép tổ chức trở lại kể từ đó.

Việc áp dụng luật an ninh quốc gia và đàn áp các nhà hoạt động dân chủ đã khiến nhiều nhóm xã hội dân sự tại Hong Kong tan rã, trong đó có cả liên minh tổ chức lễ tưởng niệm. Các nhà phân tích và nhóm nhân quyền quốc tế đánh giá đây là một sự xói mòn rõ rệt của quyền tự do ngôn luận và lập hội tại vùng lãnh thổ này sau khi chuyển về Trung Quốc năm 1997.

Phản ứng quốc tế và quan điểm của bên liên quan

Tổ chức Ân xá Quốc tế lên tiếng chỉ trích vụ xét xử dựa trên các định nghĩa mơ hồ và rộng rãi về tội "kích động lật đổ", cho rằng đây là công cụ để hạn chế quyền tự do dân sự. Trong phiên tòa, Chow đã tự bào chữa, nhấn mạnh rằng chính luật an ninh quốc gia mới là vấn đề cần được đưa ra xét xử thay vì các hoạt động của họ.

Bắc Kinh biện hộ rằng luật an ninh quốc gia là cần thiết để ổn định Hong Kong sau các cuộc biểu tình đòi dân chủ năm 2019. Tuy nhiên, bản án này được xem là đòn giáng mạnh vào phong trào dân chủ vốn đã từng sôi động tại đây, làm dấy lên nhiều tranh cãi về tương lai của tự do chính trị và nhân quyền trong thành phố.

Các lực lượng cảnh sát đã được huy động đông đảo tại tòa án và ngoài trời để đảm bảo an ninh trong ngày tuyên án. Người dân ủng hộ và quan tâm đến vụ việc cũng theo dõi sát sao diễn biến phiên xử, biểu thị sự lo ngại sâu sắc về sự thay đổi chính trị tại Hong Kong.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 1 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• CBC News
• BBC News
• Straits Times Asia
• The Guardian

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.