Hai nhà hoạt động Hong Kong bị kết án trong vụ án an ninh quốc gia liên quan đến lễ tưởng niệm Thiên An Môn

Hai nhà hoạt động dân chủ Hong Kong bị kết án về tội kích động lật đổ

Vào ngày thứ Sáu, hai lãnh đạo cũ của Liên minh Hỗ trợ các Phong trào Dân chủ Yêu nước Trung Quốc tại Hong Kong, Lee Cheuk-yan và Chow Hang-tung, đã bị tòa án Hong Kong kết tội kích động lật đổ theo luật an ninh quốc gia do Bắc Kinh áp đặt. Đây là một trong những phán quyết mới nhất trong cuộc đàn áp quy mô lớn đối với phong trào dân chủ từng phát triển mạnh mẽ tại thành phố.

Lee và Chow từng tổ chức lễ tưởng niệm bằng ánh nến hàng năm tại Công viên Victoria từ năm 1990 đến 2019 nhằm tưởng niệm các nạn nhân của cuộc thảm sát Thiên An Môn tại Bắc Kinh năm 1989. Lễ tưởng niệm này từng là sự kiện công khai lớn nhất kỷ niệm vụ đàn áp, thu hút hàng chục nghìn người tham gia mỗi năm. Tuy nhiên, kể từ năm 2020, sự kiện bị chính quyền cấm với lý do đại dịch COVID-19 song thực chất là nhằm ngăn chặn bất đồng chính trị.

Luật an ninh quốc gia và sự biến đổi chính trị tại Hong Kong

Luật an ninh quốc gia được Bắc Kinh áp dụng từ năm 2020 đánh dấu bước ngoặt quan trọng cho sự thay đổi hệ thống pháp luật của Hong Kong, củng cố quyền lực của chính quyền trung ương nhằm dẹp bỏ các hoạt động chống đối. Theo công tố viên, Lee và Chow đã “âm mưu” nhằm mục tiêu phi pháp là chấm dứt chế độ lãnh đạo độc đảng của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Đáng chú ý, nhà chức trách còn viện dẫn các hoạt động trước khi luật có hiệu lực, như tổ chức lễ tưởng niệm Thiên An Môn và lên tiếng phản đối sự lãnh đạo của Đảng, để biện minh cho cáo buộc vi phạm an ninh quốc gia.

Trong khi đó, Lee Cheuk-yan khẳng định rằng yêu cầu của họ không nhằm kết thúc sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản mà là hướng tới dân chủ, để người dân tự lựa chọn lãnh đạo, và không chấp nhận chế độ chuyên chế. Chow Hang-tung, một luật sư biện hộ cho chính mình, cũng cho rằng “kết thúc chế độ độc đảng” chính là chấm dứt một hệ thống quyền lực không bị kiểm soát.

Biểu tượng của sự suy giảm tự do và sự phản kháng kiên cường

Vụ án của Lee và Chow được xem là biểu tượng cho sự suy giảm nghiêm trọng của quyền tự do ngôn luận và hoạt động chính trị tại Hong Kong kể từ khi đặc khu trở lại dưới sự kiểm soát của Bắc Kinh sau năm 1997. Các nhóm dân sự độc lập gần như đã giải thể, nhiều nhà hoạt động dân chủ bị bắt giữ hoặc phải bỏ tù vì cáo buộc an ninh quốc gia. Jimmy Lai, một doanh nhân truyền thông nổi tiếng, đã nhận án 20 năm tù trong một vụ án tương tự.

Chow Hang-tung đã công khai mô tả việc bị giam giữ, trong đó cô bị xiềng xích tay, chân và thắt lưng khi đến tòa, ví mình bị dẫn đi “như chó xích”. Dù chịu đựng hình thức giam giữ tàn nhẫn, cô vẫn tiếp tục lên tiếng phản đối chính quyền Hong Kong. Quan sát quốc tế lên tiếng kêu gọi các chính phủ giữ Bắc Kinh chịu trách nhiệm về việc xóa bỏ các quyền tự do vốn có của Hong Kong.

Ảnh hưởng đến xã hội và các nhóm dân sự

Kể từ khi luật an ninh có hiệu lực, khoảng 50 tổ chức dân sự tại Hong Kong đã bị giải thể. Các sự kiện tưởng niệm và các hoạt động chính trị trước đó vốn thể hiện một xã hội dân sự sôi động, nay gần như không còn hoạt động. Lễ tưởng niệm Thiên An Môn trước đây được tổ chức công khai tại Victoria Park, giờ đây đã được thay thế bằng các sự kiện do nhóm thân Bắc Kinh tổ chức.

Luật an ninh quốc gia khẳng định tính cấp thiết của nó trong việc duy trì ổn định tại Hong Kong, nhưng trên thực tế đã tạo ra sự thay đổi sâu sắc trong bối cảnh chính trị và xã hội ở thành phố, khiến tiếng nói đối lập bị dập tắt và bầu không khí tự do bị xói mòn nghiêm trọng.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập.

• The Globe and Mail
• Al Jazeera
• ABC News (AU)
• CBC News

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.