Góc nhìn mới: Lãnh đạo cần đánh giá hợp tác giữa con người và AI thay vì chỉ hiệu suất AI

Giá trị thực sự đến từ sự hợp tác giữa con người và AI

Đa phần các tổ chức hiện nay đều đặt câu hỏi liệu đầu tư vào AI có mang lại hiệu quả thực sự hay không, thường dựa trên các chỉ số như năng suất, tính hiệu quả hoặc tiết kiệm chi phí. Mặc dù đây là những thước đo hợp lý, nghiên cứu mới của Trường Kinh doanh Wharton lại gợi ý một hướng nhìn khác, đó là tập trung vào giá trị được tạo ra thông qua sự hợp tác giữa con người và AI. Thay vì chỉ đo lường kết quả riêng lẻ của AI, các lãnh đạo cần nhận thức rằng những lợi ích lớn nhất có thể tới từ mối quan hệ phối hợp giữa con người và trí tuệ nhân tạo.

AI có thể hoàn thành báo cáo nhanh hơn gấp đôi, hay xử lý các công việc lặp đi lặp lại để giúp nhân viên làm việc hiệu quả hơn. Nhưng điều khó đo lường hơn chính là việc con người và AI cùng nhau nâng cao hiệu suất lẫn nhau, bởi AI cung cấp thông tin nhanh chóng còn con người mới là người mang trải nghiệm, bối cảnh và khả năng đánh giá tính phù hợp của câu trả lời. Vì vậy, giá trị thực sự nằm ở sự bổ trợ và phối hợp, thay vì chỉ tập trung vào năng suất riêng của AI hay con người.

Phân biệt hiệu quả sử dụng AI và sự phối hợp hiệu quả

Nhiều doanh nghiệp vẫn thường đo lường số lượng người dùng AI hay thời gian tiết kiệm được nhờ công nghệ này. Tuy nhiên, các con số này không thể hiện được liệu nhân viên có đang phát triển khả năng giải quyết vấn đề hay tư duy phê phán khi làm việc cùng AI hay không.

Chẳng hạn, nếu hai nhà quản lý hoàn thành dự án đúng hạn và trong ngân sách, một người chỉ dùng AI để làm việc nhanh hơn, trong khi người kia sử dụng AI để thử thách các giả định, đưa ra phương án sáng tạo mà nhóm chưa từng nghĩ đến, thì cách đánh giá thông thường sẽ coi cả hai là tương đương. Thực tế, người thứ hai đã sử dụng AI như một đối tác tư duy, mở rộng khả năng sáng tạo và ra quyết định, trong khi người đầu tiên chỉ dùng AI như công cụ hỗ trợ. Nhiều tổ chức hiện vẫn chưa có cách để phân biệt những hành vi này trong đánh giá nhân viên.

Tầm quan trọng của việc đặt câu hỏi đúng khi đánh giá AI

Hiệu quả hợp tác giữa con người và AI không thể chỉ đo qua số lần sử dụng hay thời gian tiết kiệm mà cần nhìn vào chất lượng quyết định cuối cùng. Những câu hỏi nên được đặt ra bao gồm: AI đã giúp phát hiện rủi ro tiềm ẩn nào chưa? AI có góp phần tìm ra cơ hội mới không? Người dùng có cải thiện và điều chỉnh các đề xuất của AI trước khi thực thi hay chỉ chấp nhận nguyên si? Những câu hỏi này giúp lãnh đạo hiểu rõ hơn về giá trị tạo ra từ sự kết hợp giữa con người và AI.

Bên cạnh đó, các cuộc thảo luận về cách AI ảnh hưởng đến kết quả dự án sẽ cung cấp thông tin quý giá mà các báo cáo năng suất thường bỏ qua, đồng thời giúp phát hiện những nhân viên liên tục phát huy hiệu quả phối hợp cao với AI, từ đó hỗ trợ đào tạo và nhân rộng kỹ năng này trong tổ chức.

Cần thay đổi cách đánh giá hiệu suất nhân viên trong kỷ nguyên AI

Đánh giá hiệu suất nhân viên hiện vẫn chủ yếu dựa trên thành tích cá nhân mà chưa ghi nhận vai trò của AI như một phần nâng cao chất lượng công việc. Những nhân viên biết tận dụng AI để đặt câu hỏi, tinh chỉnh đề xuất và kết hợp với tư duy của họ sẽ ngày càng trở nên quý giá trong môi trường làm việc hiện đại. Nếu tổ chức không ghi nhận và khuyến khích những kỹ năng này trong đánh giá hiệu suất, sẽ khó thúc đẩy sự phát triển năng lực hợp tác hiệu quả với AI.

Hướng đi cho lãnh đạo trong kỷ nguyên hợp tác con người và AI

Trí tuệ nhân tạo ngày càng nhanh hơn, rẻ hơn và thông minh hơn, nhưng lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở công nghệ mà ở khả năng phát triển những con người biết phối hợp nhịp nhàng với AI, biết phản biện và cải tiến kết quả AI tạo ra. Lãnh đạo cần thiết lập hệ thống đo lường mới nhằm nhận diện những năng lực này để có cái nhìn chính xác về nơi nào AI thực sự tạo ra giá trị, đồng thời định hướng đầu tư bài bản cho tương lai.

Những tổ chức thành công nhất có thể là những nơi biết nhận diện, đo lường và thúc đẩy sự hợp tác hiệu quả giữa con người và AI, từ đó tận dụng tối đa tiềm năng công nghệ vào phát triển bền vững.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.