Norbert Wiener và nền tảng của trí tuệ nhân tạo hiện đại
Norbert Wiener, sinh năm 1894, được xem là người khai sinh ngành điều khiển học (cybernetics) vào thập niên 1940, một lĩnh vực có ảnh hưởng sâu rộng tới trí tuệ nhân tạo (AI) ngày nay. Cybernetics của Wiener nghiên cứu cách thức con người, động vật và máy móc xử lý thông tin và điều chỉnh hành vi dựa trên môi trường, là tiền đề quan trọng xây dựng các hệ thống học máy và mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT. Wiener được đào tạo bài bản từ nhỏ với thành tích xuất sắc, là giáo sư trẻ tuổi tại MIT và đã phát triển ý tưởng ứng dụng vào hệ thống phòng thủ chống tên lửa trong Thế chiến II, hướng tới hệ thống có thể tự điều chỉnh và học hỏi từ sai lầm.
Ông cũng là người cảnh báo về những nguy cơ tiềm ẩn của phát triển khoa học công nghệ và từ chối tham gia dự án Manhattan về bom nguyên tử. Những ý tưởng của Wiener đã truyền cảm hứng cho nhiều nhà khoa học AI sau này, bao gồm các nhân vật quan trọng như John von Neumann và Claude Shannon trong các hội nghị Macy. Dù ít được nhắc đến hơn so với Turing hay von Neumann, Wiener góp phần tạo nên khung lý thuyết đa ngành gồm toán học, điện tử, thần kinh học và tâm lý học để hình thành AI hiện đại.
Mỹ tăng cường kiểm soát an ninh AI đóng, loại trừ mô hình mở
Trong bối cảnh phát triển AI ngày càng mạnh mẽ và tác động xã hội sâu rộng, chính phủ Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã hình thành quy trình đánh giá an ninh mới trước khi cho ra mắt các mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến. Theo báo Wall Street Journal và New York Times, chỉ các mô hình AI đóng (không công bố trọng số), do các doanh nghiệp Mỹ phát triển như OpenAI hay Anthropic sẽ bị đánh giá an ninh trước khi được giới thiệu ra thị trường.
Ngược lại, các mô hình mở trọng số như Meta Llama hay Nvidia NeMo tạm thời không nằm trong diện đánh giá này, để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến sự đổi mới sáng tạo và sinh thái AI mở mà Nvidia, Meta cùng các tổ chức công nghệ lớn thúc đẩy. Tuy nhiên, các chuyên gia dự báo nếu sức mạnh của các mô hình mở tiếp tục tăng, chúng cũng sẽ bị xem xét nghiêm ngặt trong tương lai.
Chính quyền Mỹ cũng đã mời các đại diện từ nhiều tập đoàn lớn thảo luận về chi tiết quy trình này, cho phép chính phủ có quyền tiếp cận một số thông tin trong vòng 30 ngày trước khi mô hình được phân phối. Mặc dù không bắt buộc hoàn toàn, các doanh nghiệp vẫn thúc đẩy hợp tác để tránh rủi ro pháp lý hoặc an ninh sau này.
Những thách thức và bức tranh toàn cầu về AI
Động thái kiểm tra an ninh này được xem là bước đi nhằm cân bằng giữa đổi mới công nghệ và đảm bảo an toàn quốc gia. Tuy nhiên, báo chí đánh giá chính sách cũng chưa giải quyết triệt để các nguy cơ từ AI mở và các mô hình do Trung Quốc phát triển, vốn đang xuất hiện ngày càng nhiều với hiệu suất tốt, giá thành thấp. Các doanh nghiệp Mỹ đối mặt với thách thức cạnh tranh khi vừa phải duy trì bí mật công nghệ vừa chịu sức ép về an ninh và đạo đức.
Tổng hòa di sản tư tưởng của Wiener và chính sách kiểm soát AI thời hiện đại cho thấy bức tranh toàn cảnh về cách xã hội hiện đại cân nhắc những rủi ro và lợi ích từ trí tuệ nhân tạo, một lĩnh vực khoa học công nghệ luôn biến đổi và mở rộng.
Nguồn tham khảo
- France 24 - AI before AI: The legacy of Norbert Wiener’s cybernetics (3/3)
- UDN (United Daily News) - 掌握 AI 與半導體雙引擎成長商機 凱基證券輔導東佑達登錄興櫃
- UDN (United Daily News) - 光通訊展望更樂觀 法人調升 IC 設計股達發評等及目標價
- Hankyoreh - 미, 폐쇄형 최첨단 AI 출시 전 보안검토…오픈웨이트는 제외
- UDN (United Daily News) - 華夏財報／低價庫存助攻上半年轉盈 第3季中旬 PVC 市況有望改善
- UDN (United Daily News) - Palantir財報超預期！網看呆「AI需求真的來了」指還有1重點待觀察
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 2 nguồn độc lập. 0/1 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận.
- France 24
- Hankyoreh
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.
