Thách thức chính trị mới tại Ukraine trong bối cảnh chiến tranh
Mykhailo Fedorov, cựu bộ trưởng quốc phòng Ukraine, vừa đưa ra một thách thức chính trị lớn đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky khi công khai kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống ngay giữa lúc chiến tranh đang diễn ra. Phát biểu này được ông Fedorov đưa ra trong một bài phát biểu video dài gần 10 phút được đăng tải trên mạng vào tối thứ Ba.
Ông nhấn mạnh rằng dù đất nước đang trong tình trạng khẩn cấp do chiến tranh, "nền dân chủ không thể bị Nga bắt làm con tin" và Ukraine phải tìm ra cơ chế hợp pháp, an toàn để tổ chức bầu cử, nhằm khôi phục hoàn toàn quá trình dân chủ bất chấp xung đột kéo dài.
Khác với nhiều quan điểm hoài nghi việc tổ chức bầu cử trong bối cảnh tên lửa Nga vẫn pháo kích thường xuyên, Fedorov cho rằng Ukraine có thể vừa tiếp tục đấu tranh bảo vệ tổ quốc vừa duy trì tiến trình dân chủ và tổ chức các cuộc bầu cử một cách an toàn.
Nguyên nhân và bối cảnh sự ra đi của Fedorov
Fedorov từng là đồng minh lâu năm của Tổng thống Zelensky, giữ vị trí bộ trưởng số hóa từ năm 2019 đến đầu năm nay, góp phần lớn trong việc áp dụng các công nghệ quân sự mới như máy bay không người lái, tạo nên ưu thế chiến đấu đặc biệt cho Ukraine trong cuộc chiến.
Tuy nhiên, ông chỉ giữ chức bộ trưởng quốc phòng trong khoảng nửa năm trước khi bị cách chức tháng 7 vừa qua sau mâu thuẫn với chỉ huy quân sự Oleksandr Syrskyi. Sự kiện này đã làm dấy lên làn sóng biểu tình tại Kyiv với hàng nghìn người yêu cầu chính phủ xem xét lại quyết định, đồng thời yêu cầu loại bỏ chỉ huy quân sự Syrskyi, người bị đổ lỗi cho tổn thất quân sự lớn.
Khẳng định về khủng hoảng chính trị và phản ứng xã hội
Trong bài phát biểu mới nhất, Fedorov cáo buộc hệ thống lãnh đạo hiện tại của Ukraine đang rơi vào khủng hoảng quản trị kéo dài, bảo vệ các lợi ích cũ và sợ thay đổi. Ông chỉ trích tham nhũng trong các công tác mua sắm quân sự làm cho nỗ lực chống xâm lược bị ảnh hưởng, và cho rằng chính điều này là một phần lý do khiến ông bị sa thải khỏi bộ quốc phòng.
Bất chấp luật cấm tổ chức bầu cử trong thời gian thiết quân luật, người dân Ukraine đang ngày càng bày tỏ mong muốn duy trì các hoạt động dân chủ và có đòi hỏi về một cuộc bầu cử tổng thống mới, nhất là khi nhiệm kỳ của ông Zelensky sẽ kết thúc vào tháng 5 năm 2024. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo các yêu cầu này còn phụ thuộc rất nhiều vào sự an toàn và tình hình chiến sự cụ thể.
Tỷ lệ ủng hộ và tình hình chính trị hiện tại
Theo một cuộc khảo sát mới đây, nếu diễn ra bầu cử ngay bây giờ, Fedorov có thể đứng thứ ba trong vòng đầu, trong khi ông Zelensky và cựu tổng chỉ huy lực lượng vũ trang Valerii Zaluzhnyi đang dẫn đầu. Bất ngờ là trong các cuộc đối đầu sau đó, Fedorov được đánh giá có thể vượt qua Zelensky, cho thấy sự thay đổi đáng chú ý trong ý chí chính trị của cử tri Ukraine.
Hiện tại, tân bộ trưởng quốc phòng được Tổng thống Zelensky đề cử là Yevhen Khmara đang chờ quốc hội phê chuẩn, trong bối cảnh nội bộ bộ quốc phòng vẫn còn nhiều dấu hỏi về định hướng và chiến lược chiến tranh.
Đây là dấu hiệu cho thấy, bên cạnh cuộc chiến sinh tử với Nga, Ukraine còn đang trải qua một cuộc đấu tranh chính trị nội bộ gay gắt nhằm giành lại sự minh bạch, năng lực lãnh đạo và duy trì nền dân chủ bất chấp hoàn cảnh chiến tranh.
Không có phản hồi ngay lập tức từ phía văn phòng Tổng thống Zelensky về các đề nghị của ông Fedorov, tuy nhiên sự kiện này mở ra một chương mới về căng thẳng chính trị nội bộ giữa các phe phái hàng đầu ở Ukraine.
Fedorov là cựu bộ trưởng trẻ nhất trong lịch sử Ukraine khi được bổ nhiệm ở tuổi 28 với cương vị bộ trưởng số hóa, và cũng là người đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực công nghệ cho quốc phòng.
Bất chấp các thách thức hiện tại về an ninh và chính trị, lời kêu gọi của Fedorov cho thấy Ukraine vẫn đang tìm kiếm sự cân bằng giữa nhu cầu quốc phòng và cam kết với các giá trị dân chủ, nhằm giữ vững vị thế của mình như một quốc gia độc lập, tự do và hướng về châu Âu.
Nguồn tham khảo
- The Guardian - Ukraine’s dismissed defence minister calls for wartime presidential election
- The Jerusalem Post - Ousted Ukraine defense chief Fedorov calls for wartime elections in challenge to Zelensky
- Financial Times - Ukraine’s ousted defence minister calls for wartime election
- CNN - Ukraine’s ousted defense minister calls for wartime elections in bombshell address
- Straits Times World - Ukraine's ousted defence minister calls for wartime elections
- The Globe and Mail - Ukraine’s former defence minister calls for wartime elections
Đối chiếu nguồn
Bài tổng hợp từ 4 nguồn độc lập.
- The Guardian
- The Jerusalem Post
- Financial Times
- CNN
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.
