Căng thẳng Mỹ - Trung gia tăng trên nhiều mặt trận công nghệ trước thượng đỉnh 9/2026

Căng thẳng công nghệ leo thang trước thượng đỉnh Mỹ - Trung

Trước cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung dự kiến vào tháng 9 năm 2026, hai cường quốc kinh tế tiếp tục gia tăng căng thẳng trong lĩnh vực công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), robot và các linh kiện quang học. Mỹ đã bổ sung các thiết bị như bộ biến tần điện dùng trong robot cao cấp và trung tâm dữ liệu vào danh sách thiết bị gây rủi ro an ninh quốc gia. Động thái này, được đánh giá là nhắm vào sản phẩm Trung Quốc, khiến Bắc Kinh phản đối gay gắt và cáo buộc Washington lợi dụng khái niệm an ninh để bảo hộ thương mại.

Bên cạnh đó, Bộ An ninh Nội địa Mỹ cũng đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 43 doanh nghiệp Trung Quốc theo Luật ngăn chặn lao động cưỡng bức ở Tân Cương. Trung Quốc đáp trả bằng việc siết chặt kiểm soát xuất khẩu các sản phẩm như drone, linh kiện quan trọng và công nghệ kép sang Mỹ, đồng thời áp các biện pháp trả đũa lên phía doanh nghiệp và tổ chức Mỹ vi phạm chính sách liên quan đến Tân Cương.

Cuộc chiến về linh kiện quang học và AI

Căng thẳng còn mở rộng sang lĩnh vực linh kiện quang học, với việc Cục Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) chuẩn bị ban hành lệnh cấm nhập khẩu các chế phẩm quang học tiên tiến từ Trung Quốc, cụ thể là các bộ phát nhận quang (optical transceiver) dùng trong vật tư kết nối cáp quang tại các trung tâm dữ liệu. Mặc dù Trung Quốc là nhà sản xuất lớn chiếm phần lớn thị phần toàn cầu trong lĩnh vực này, họ cho rằng chính phủ Mỹ khó có thể thực thi lệnh cấm một cách nghiêm ngặt do sự phụ thuộc lẫn nhau trong chuỗi cung ứng.

Về lĩnh vực AI, chính phủ Mỹ đã buộc tội công ty Moonshot AI của Trung Quốc sao chép trái phép mô hình ngôn ngữ lớn của công ty Mỹ Anthropic, làm dấy lên nghi vấn về quyền sở hữu trí tuệ và cạnh tranh công nghệ giữa hai bên. Trung Quốc phủ nhận các cáo buộc và lên tiếng chỉ trích chính sách của Mỹ như một hình thức bá quyền AI.

Bối cảnh và triển vọng cuộc đàm phán thương mại

Dù có nhiều mâu thuẫn, hai bên vẫn duy trì các cuộc đối thoại nhằm thực hiện các thỏa thuận thương mại trước đó, bao gồm các vấn đề về xuất khẩu đất hiếm và mua nông sản Mỹ. Các chuyên gia nhận định Bắc Kinh không muốn đẩy căng thẳng lên mức toàn diện và sẽ tiếp tục dùng các biện pháp luật pháp như công cụ đàm phán trong các cuộc thương lượng kinh tế - thương mại sắp tới.

Thời gian tới, cuộc họp thượng đỉnh được kỳ vọng sẽ chứng kiến những giải pháp quản lý và kiểm soát tốt hơn nhằm giảm thiểu tranh cãi trong lĩnh vực công nghệ, dù vẫn còn nhiều thách thức lớn trong quan hệ Mỹ - Trung.

Đối chiếu nguồn

Bài tổng hợp từ 2 nguồn độc lập. 0/3 số liệu được ít nhất 2 nguồn xác nhận. 3 số liệu chỉ xuất hiện ở bản tổng hợp, cần đối chiếu thêm.

• Economist Britain
• Hankyoreh

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Tổng hợp từ các nguồn tin uy tín. Kiểm duyệt của toà soạn VN247.