Bộ Nông nghiệp đề xuất giữ nguyên quản lý 4 vườn quốc gia liên tỉnh

Ngày 2-7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có báo cáo gửi Chính phủ và Thủ tướng về kết quả nghiên cứu phương án chuyển các vườn quốc gia liên tỉnh về địa phương quản lý. Qua khảo sát 10 tỉnh, thành phố liên quan, đa số địa phương bày tỏ mong muốn duy trì mô hình quản lý hiện hành, và Bộ chính thức đề xuất giữ nguyên việc quản lý thống nhất 4 vườn quốc gia trọng điểm.

Bức tranh toàn cảnh: 5 vườn quốc gia liên tỉnh gần 270.000 ha

Cả nước hiện có 36 vườn quốc gia. Trong đó, 31 vườn nằm trong phạm vi một tỉnh, thành phố do UBND cấp tỉnh quản lý. Sau khi Thủ tướng quyết định chuyển giao Vườn quốc gia Ba Vì về UBND Thành phố Hà Nội - xuất phát từ các quy định đặc thù của Luật Thủ đô 2026 - Bộ Nông nghiệp và Môi trường hiện trực tiếp quản lý 5 vườn quốc gia nằm trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên, gồm: Tam Đảo, Cúc Phương, Bạch Mã, Yok Đôn và Cát Tiên, với tổng diện tích gần 270.000 ha, chiếm khoảng 12% diện tích rừng đặc dụng toàn quốc.

Đây là các trung tâm đa dạng sinh học hàng đầu của Việt Nam, đồng thời là nơi triển khai nhiều chương trình quốc gia về bảo tồn thiên nhiên, giảm phát thải khí nhà kính, REDD+, phục hồi hệ sinh thái và hợp tác nghiên cứu khoa học. Bộ nhấn mạnh, các vườn quốc gia liên tỉnh là một chỉnh thể sinh thái thống nhất, không thể phân tách theo địa giới hành chính.

7/10 địa phương chọn duy trì mô hình quản lý của Bộ

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ đã lấy ý kiến 10 tỉnh, thành phố có diện tích thuộc các vườn quốc gia liên tỉnh gồm: Thái Nguyên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Ninh Bình, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Huế, Đắk Lắk, Lâm Đồng và Đồng Nai. Ba phương án được đưa ra: tiếp nhận toàn bộ vườn quốc gia; tiếp nhận phần diện tích thuộc địa bàn mình; hoặc duy trì mô hình hiện tại do Bộ quản lý.

Kết quả, 7 trong 10 địa phương - gồm Tuyên Quang, Phú Thọ, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Lâm Đồng và Thái Nguyên - lựa chọn tiếp tục để Bộ quản lý. Ba địa phương còn lại là Đồng Nai, Ninh Bình và Huế đề nghị tiếp nhận toàn bộ vườn quốc gia trên địa bàn. Đáng chú ý, không có địa phương nào chọn phương án chỉ tiếp nhận phần diện tích nằm trong địa giới của mình.

Ý kiến phân tán ở Cúc Phương và Bạch Mã

Đối với Vườn quốc gia Tam Đảo và Yok Đôn, các tỉnh liên quan đều đồng thuận để Bộ tiếp tục quản lý. Ba tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang và Thái Nguyên thống nhất giữ nguyên mô hình với Tam Đảo; hai tỉnh Đắk Lắk và Lâm Đồng cùng lựa chọn tương tự với Yok Đôn.

Riêng với Vườn quốc gia Bạch Mã, ý kiến chưa đồng nhất: thành phố Huế muốn tiếp nhận toàn bộ, trong khi thành phố Đà Nẵng mong muốn duy trì mô hình hiện nay. Tương tự, với Vườn quốc gia Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình đề nghị tiếp nhận toàn bộ, còn hai tỉnh Phú Thọ và Thanh Hóa chọn để Bộ tiếp tục quản lý.

Vườn quốc gia Cát Tiên sẽ được chuyển về địa phương

Vườn quốc gia Cát Tiên có hướng xử lý riêng. Trong buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Đồng Nai, Thủ tướng đã kết luận trình Chính phủ xem xét ban hành Nghị quyết chuyển giao Vườn quốc gia Cát Tiên về UBND thành phố Đồng Nai quản lý. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì thực hiện việc chuyển giao này.

Bộ kiến nghị tiếp tục quản lý tập trung, thống nhất

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến và đánh giá thực tiễn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Chính phủ và Thủ tướng cho phép Bộ tiếp tục quản lý thống nhất 4 vườn quốc gia liên tỉnh còn lại: Cúc Phương, Tam Đảo, Bạch Mã và Yok Đôn.

Bộ lập luận rằng việc chuyển giao toàn bộ một vườn cho một địa phương quản lý có thể kéo theo yêu cầu điều chỉnh địa giới hành chính, quy hoạch và các hồ sơ pháp lý liên quan. Nếu chia tách theo địa giới hành chính, tính toàn vẹn hệ sinh thái, hiệu quả bảo tồn, các chương trình nghiên cứu khoa học, cứu hộ động vật hoang dã và hợp tác quốc tế đều có thể bị ảnh hưởng.

Bộ nhấn mạnh: "Việc tiếp tục duy trì mô hình quản lý tập trung, thống nhất đối với các Vườn quốc gia không chỉ xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính toàn vẹn của hệ sinh thái, nâng cao hiệu quả bảo tồn và phát huy các giá trị đặc biệt của Vườn, mà còn góp phần thực hiện các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ đa dạng sinh học, phục hồi hệ sinh thái tự nhiên, quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và phát triển đất nước theo hướng xanh, bền vững".

Nhiều tổ chức bảo tồn và Hiệp hội Vườn quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên Việt Nam cũng kiến nghị thận trọng khi thay đổi mô hình quản lý, đề xuất quản lý theo giá trị sinh thái thay vì địa giới hành chính, đồng thời duy trì đầu mối quản lý cấp quốc gia với các vườn có ý nghĩa chiến lược.

Theo Tuổi Trẻ, VnExpress, VietnamNet, Dân Trí